uytgf

NewVnNews - Điều mà trẻ khát vọng nhất chính là tình yêu thương của cha mẹ, một tình yêu thương vô điều kiện. Vậy thế nào là yêu thương con vô điều kiện?

Khi trẻ đến với thế giới này, các bậc phụ huynh ở Mỹ sẽ nói với con của họ rằng: “Con yêu à, dù sau này con khỏe mạnh hay ốm yếu, thông minh hay ngốc nghếch, ngoan ngoãn hay cứng đầu, có xinh xắn hay không, học có giỏi hay không thì cha mẹ đều sẽ mãi luôn yêu con, nuôi dạy con cho đến khi con trở thành người độc lập”.


Đây chính là tình yêu thương vô điều kiện. Dù đứa trẻ ra sao cũng không quan trọng.

Họ yêu thương con của mình, họ thỏa thích tận hưởng quá trình trưởng thành của con, hưởng thụ niềm vui mà con trẻ mang đến cho mình, họ dành cho con thái độ tôn trọng, cổ vũ, tán thưởng, tin tưởng.

Có tình yêu thương của cha mẹ ủng hộ, dù trẻ gặp phải bất cứ điều gì bên ngoài kia thì đều không sợ hãi, vì đã luôn có “cha mẹ yêu thương mình, hiểu rõ mình”, trong lòng trẻ vô cùng thoải mái, trẻ biết rằng mình có nguồn năng lượng không bao giờ cạn để có thể đương đầu với cả thế giới.

Con trẻ thật sự cần gì ở cha mẹ?

Để có thể trở thành những người cha người mẹ yêu thương con vô điều kiện:

• Họ sẽ không áp đặt những lý tưởng chưa thực hiện được lên con trẻ hoặc ép trẻ thay mình hoàn thành những việc chưa làm được.
• Họ biết mỗi đứa trẻ đều có đặc điểm riêng của chúng, họ sẽ cổ vũ con sống với chính bản thân mình, phát huy sở trường, khắc phục điểm yếu.
• Họ tin tưởng rằng cuối cùng thì con cũng sẽ trở thành một người độc lập tự chủ.

Điều mà trẻ khát vọng nhất chính là tình yêu thương của cha mẹ, một tình yêu thương vô điều kiện. Chỉ đơn giản là bởi vì trẻ là “báu vật” của cha mẹ, chứ không phải vì con là “thần đồng piano” hay “thiên tài toán học” hoặc vì con giành được giải thưởng nào cả. Họ yêu thương con chỉ đơn giản vì con là chính con! Tình yêu thương vô điều kiện mà cha mẹ giành cho con chính là như thế đó!

NewVnNews - Theo TS Nguyễn Đức Thành (VEPR), xét về tổng thể nền kinh tế, lương tối thiểu tăng làm giảm việc làm trong tất cả các ngành công nghiệp. Ngoài ra, khi lương tối thiểu tăng, tỷ lệ lợi nhuận (đo bằng lợi nhuận trên doanh thu) sẽ giảm. Trung bình lương tối thiểu tăng 100% khiến tỷ lệ lợi nhuận có khả năng giảm 2,3 điểm phần trăm. Tại khu vực doanh nghiệp tư nhân, mức giảm có khả năng lên tới 3,25 điểm phần trăm. Khi doanh nghiệp gặp khó khăn, càng khó để tiến hành những việc như hiện đại hoá thiết bị, cải tiến công nghệ, gia tăng giá trị thương mại vào trong sản phẩm… làm tăng năng suất lao động.


Đằng sau chợ Cái Dăm rộng gần 4.800 m2, quy hoạch 6 tầng là một con ngõ rộng hơn 2 m. Dọc hai bên lề, mỗi người chia nhau những khoảnh ngồi khoảng nửa nét vuông, mỗi người một vài thau tôm, thau cá.

Giá thuê chỗ ngồi ở chợ chui rẻ hơn tiền thuê kiôt là lý do chủ yếu để con ngõ chợ này phát sinh và vẫn tồn tại, dù nỗi sợ bị công an “đuổi” thường trực trong tâm trí. Bán rẻ được thì cả người bán lẫn người mua đều có một đường sống. Mỗi buổi chợ dôi ra vài chục ngàn. Giá vét cuối ngày rẻ thêm vài đồng nữa. 6 tối, bóng công nhân lao động trộn trong bóng những người buôn thúng bán bưng.


Hai khu chợ – một bề thế, sáng đèn, một chui lủi tranh tối tranh sáng. Chúng như hai mảng sáng, tối trên cùng một bức tranh. Trên đó, đời sống của người lao động hiện lên, chông chênh.

Theo Bộ Luật Lao động năm 1994, mức lương tối thiểu được ấn định theo giá sinh hoạt, bảo đảm cho người lao động làm công việc giản đơn nhất trong điều kiện lao động bình thường bù đắp sức lao động giản đơn và một phần tích luỹ tái sản xuất sức lao động mở rộng. Mức lương này được dùng làm căn cứ để tính các mức lương cho các loại lao động khác. Theo đó, từ góc độ xã hội, lương tối thiểu được coi như mức tham khảo cho khoản thu nhập tối thiểu mà một lao động cần có để đảm bảo mức sống tối thiểu.

Thực tế tại Việt Nam, lương tối thiểu đang thấp hơn nhu cầu sống tối thiểu của người lao động từ nhiều năm qua. Trong giai đoạn 2010 – 2011, mức lương tối thiểu vùng chỉ đáp ứng khoảng 47% nhu cầu tối thiểu. Đến năm 2015, mức đáp ứng đạt 80% do tốc độ tăng nhanh của tiền lương tối thiểu, theo Viện Khoa học Lao động và Xã hội (2015).

Trong khi đó, theo thống kê của Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), trong vòng 7 năm, từ 2009 – 2016, tốc độ tăng lương tối thiểu đã tăng trên 20% tại cả bốn vùng. Tốc độ tăng tiền lương tối thiểu vùng bình quân cao hơn gần 4 lần so với tốc độ tăng tổng sản phẩm trong nước (GDP) và cao hơn 3 lần so với tốc độ tăng chỉ số giá (CPI).

Lương tối thiểu thường được điều chỉnh tăng theo tốc độ tăng của lạm phát (CPI), đảm bảo mức sống tối thiểu không giảm đi khi giá cả tăng. Nhưng tốc độ tăng lương tối thiểu tăng cao nhanh hơn tốc độ tăng của CPI, về mặt lý thuyết, đứng tại góc độ người lao động mà xét thì là tốt.

Nhưng lương tối thiểu lại là căn cứ để doanh nghiệp (DN) và người lao động đóng bảo hiểm xã hội (BHXH). Mức đóng BHXH của Việt Nam là rất cao so với khu vực và thế giới.

Theo QĐ 595 áp dụng từ ngày 1/6/2017, tỷ lệ đóng BHXH của Việt Nam là 32%, trong đó DN đóng 21,5%, người lao động đóng 10,5%, chưa kể công đoàn phí 2% (do DN đóng; nhưng nếu người lao động tham gia sẽ phải đóng đoàn phí). Mức 32% là quá cao so với mức đóng BHXH 10% tại Thái Lan, 13% tại Malaysia, 10% tại Philippines, 8% tại Indonesia…

Nên thực tế, việc tăng lương tối thiểu làm tăng chi phí của doanh nghiệp, giảm năng lực cạnh tranh. Việc điều chỉnh mức lương tối thiểu không không những không đáp ứng được nhu cầu sống tối thiểu của người lao động (lương thực tế giảm), mà còn gây khó khăn cho rất nhiều doanh nghiệp, đặc biệt với những ngành công nghiệp thâm dụng lao động.
Khi lương tối thiểu tăng, người lao động không có lợi, doanh nghiệp thêm chi phí. Vậy ai hưởng lợi? Bảo hiểm và người về hưu, công chức nhà nước, đặc biệt từ năm 2018, khi quy định mới DN và người lao động phải đóng các khoản bảo hiểm trên phần lớn thu nhập thực được áp dụng.

Nếu tiếp tục tăng lương tối thiểu với lý do để bù đắp lạm phát (thay vì kiểm soát lạm phát), DN sẽ không gánh được chi phí, cuối cùng gánh nặng chi phí lại tác động ngược tới người dân do lao động bị cắt giảm, giá thành sản phẩm tăng cao. Một TS kinh tế cho biết tăng lương tối thiểu không khác mấy với việc tăng thuế. Về lâu dài, nếu các doanh nghiệp không thể tăng sức cạnh tranh thì thặng dư sản xuất chung của nền kinh tế giảm, từ đó, thuế thu nhập doanh nghiệp giảm, ngân sách sẽ hụt thu.


Để tăng thu nhập cần phải tăng tổng sản phẩm (GDP). Trong một đơn vị thời gian không đổi, điều này đòi hỏi năng suất lao động cần phải tăng lên.

Tuy nhiên, tại Việt Nam, tiền lương đang tăng cao hơn năng suất lao động. Từ 2004-2015, Indonesia có tốc độ tăng năng suất lao động 3,6% nhưng tốc độ tăng lương trung bình chỉ 2,6%; Singapore có tốc độ tăng tiền lương trung bình 1,2% trong khi tốc độ tăng năng suất lao động 1,8%. Trung Quốc có tốc độ tăng năng suất lao động là 9,1%, tốc độ tăng lương trung bình chỉ khoảng 8,8%. Trong khi đó, Việt Nam có tốc độ tăng năng suất chỉ đạt 4,4% nhưng tốc độ tăng lương trung bình lên tới 5,8%.

Theo TS Nguyễn Đức Thành (VEPR), xét về tổng thể nền kinh tế, lương tối thiểu tăng làm giảm việc làm trong tất cả các ngành công nghiệp. Ngoài ra, khi lương tối thiểu tăng, tỷ lệ lợi nhuận (đo bằng lợi nhuận trên doanh thu) sẽ giảm. Trung bình lương tối thiểu tăng 100% khiến tỷ lệ lợi nhuận có khả năng giảm 2,3 điểm phần trăm. Tại khu vực doanh nghiệp tư nhân, mức giảm có khả năng lên tới 3,25 điểm phần trăm. Khi doanh nghiệp gặp khó khăn, càng khó để tiến hành những việc như hiện đại hoá thiết bị, cải tiến công nghệ, gia tăng giá trị thương mại vào trong sản phẩm… làm tăng năng suất lao động.

Trong khi chịu tác động do lương tăng vượt bất hợp lý, thì năng suất lao động của Việt Nam vẫn luôn bị xếp vào hàng thấp trong khu vực từ nhiều năm qua. Năm 2012, trong một nhóm 10 nước tại châu Á, Việt Nam đứng thứ 9 với năng suất một giờ lao động chỉ tạo được 3,4 USD. Đứng đầu là Singapore với năng suất một giờ lao động tạo ra 49,4 USD giá trị gia tăng.

Mức chênh lệch năng suất lao động 14,5 lần có phải vì người Việt Nam lười biếng như cách diễn giải thường gặp hay không? 14 lao động Việt Nam làm việc chỉ bằng 1 lao động Singapore? Hiệu suất lao động của Singapore đạt gấp 14,5 lần nước ta không có nghĩa là công nhân của họ có thể thao tác nhanh gấp 14,5 lần công nhân Việt Nam. Nhưng khi nền kinh tế còn phụ thuộc nhiều vào gia công, lắp ráp (trong tổng 175,9 tỷ USD kim ngạch hàng hóa xuất khẩu năm 2016, mặt hàng điện thoại, linh kiện (với tỷ trọng lớn thuộc về các doanh nghiệp FDI) đạt tới 34,5 tỷ USD, tương đương 2/3 kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của khu vực kinh tế trong nước, 50 tỷ USD), thì câu chuyện tăng năng suất lao động không còn chỉ nằm trong tay các doanh nghiệp.

“Đã đến lúc Chính phủ cần lựa chọn mục tiêu thúc đẩy năng suất như một mục tiêu quan trọng hàng đầu trong kế hoạch trung và dài hạn”, Trưởng đại diện Văn phòng JICA Việt Nam Fujita Yasuo khuyến nghị tại hội thảo “Tiền lương và năng suất lao động ở Việt Nam” do VEPR tổ chức vào tháng 9/2017.


“Nếu không có sự cải thiện vững chắc của năng suất, nỗ lực tăng lương tối thiểu sẽ dần thủ tiêu sức cạnh tranh của nền kinh tế, dẫn tới thất nghiệp nhiều hơn“, đại diện VEPR nêu tại hội thảo. Tới lúc này, việc tăng lương chỉ là hình thức. Đời sống của người dân càng chông chênh hơn.

Rất nhiều trói buộc và khó khăn từ hệ thống chính sách khiến doanh nghiệp gặp khó trong việc đổi mới. Những ràng buộc về quy định gây cản trở phát triển song vẫn tồn tại. Nhưng nếu không thay đổi, thì một điều chắc chắn là chúng ta đang chấp nhận một nền kinh tế tiếp tục dựa trên việc khai thác “lợi thế” “nhân công giá rẻ”, khai thác khoáng sản và phụ thuộc vào doanh nghiệp FDI để tăng trưởng.

Trong cuốn Vì sao các quốc gia thất bại, các tác giả cho hay nhà khoa học chính trị Robert Bates trong những năm 1980 đã tìm hiểu vì sao nông nghiệp đã rất không sinh lời ở châu Phi dù đây phải là khu vực kinh tế năng động nhất theo lý thuyết kinh tế. Ông nhận ra rằng năng suất nông nghiệp thấp chẳng liên quan gì đến địa lý hay các loại nhân tố khác. Năng suất nông nghiệp thấp một cách nội tại đơn giản bởi vì các chính sách giá của các hội đồng marketing đã loại bỏ bất cứ khuyến khích nào cho nông dân để đầu tư, sử dụng phân bón, hay bảo vệ đất.

Ví dụ này cũng không mấy xa lạ với câu chuyện về GS.TS Võ Tòng Xuân – chuyên gia hàng đầu về nông nghiệp của Việt Nam, người đã có hơn 40 năm nghiên cứu về vùng đất ĐBSCL – người nhiều năm qua kiến nghị hãy dừng lại tư duy trồng nhiều, trồng lấy số lượng mà cần trồng cây lúa có giá trị cao, phải làm gạo xuất khẩu có thương hiệu thay vì chạy theo danh hiệu “quốc gia xuất khẩu gạo”; càng đua trồng lúa bằng mọi giá chỉ khiến vùng đất khan hiếm nước ngọt càng bị tổn thương. Theo ông, với mô hình lúa – tôm, vùng đất phèn nhiễm mặn ven biển có thể mang về cho nông dân một vụ lúa và một vụ nuôi tôm tép, cua, cá kèo… với lợi tức cao gấp 2-3 lần trồng lúa, thay vì phải vất vả ngăn mặn dẫn ngọt về. Thế nhưng, đến nay, vì chính sách an ninh lương thực, Nhà nước vẫn không cho phép đầu tư cho quy trình lúa – tôm này.

Vĩnh Long

NewVnNews - Mới đây, ông Phạm Trường Giang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm Xã hội, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội cho hay theo tính toán của Bộ, hiện tiền đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) trong 28 năm chỉ đủ trả lương hưu trong vòng 8 năm. Để cân đối quỹ, cần giảm tỷ lệ hưởng lương hưu hoặc tăng mức đóng góp.

Người lao động là đối tượng chịu rủi ro lớn nhất trước những bất ổn của Quỹ BHXH.

Tuy nhiên, với một quỹ an sinh lấy từ gần 1/3 quỹ lương của hơn 75 triệu người, câu chuyện mà Quỹ BHXH phải bàn không phải tăng thu mà là vấn đề quản lý quỹ. Người lao động cần được xem như một cổ đông của Quỹ cũng như yêu cầu nguồn tiền tích lũy cá nhân được đảm bảo, thay vì hứng chịu rủi ro từ cơ chế vận hành của quỹ: “thu của người này, trao cho người kia”.

Tăng lương tối thiểu: Tăng phí đóng góp

Về lý thuyết, lương tối thiểu là mức sàn để bảo vệ người lao động thu nhập thấp. Tuy nhiên, đây còn là căn cứ để Nhà nước trích thu các khoản bảo hiểm, phí công đoàn, tính tiền làm thêm giờ… từ doanh nghiệp, người lao động. Theo đó, lương tối thiểu tăng sẽ kéo theo hàng loạt các khoản trích nộp tăng.


Lương tối thiểu chung (lương cơ sở) và lương tối thiểu vùng liên tục được điều chỉnh tăng trong nhiều năm qua. Lương tăng kéo theo mức đóng bảo hiểm tăng, không những thế, tỷ lệ trích đóng bảo hiểm trong lương cũng được điều chỉnh tăng lên.

Từ năm 2008 đến 2017, lương tối thiểu chung được điều chỉnh 8 lần, từ 540.000 đồng lên 1,3 triệu đồng, tăng 140%.

Từ năm 2009 đến 2017, lương tối thiểu vùng được điều chỉnh 9 lần, tăng lên mức 3,75 triệu đồng (vùng 1), 3,32 triệu (vùng 2), 2,9 triệu (vùng 3), 2,58 triệu (vùng 4). [Xem bảng 1, 2 tại mục 4, Tài liệu tham khảo].

Cùng khoảng thời gian, từ năm 2007 đến 2017, tỷ lệ đóng bảo hiểm được điều chỉnh tăng 9 điểm phần trăm, từ 23% lên tới 32%.

Trong vòng 10 năm, từ 2007 – 2017, tỷ lệ trích đóng BHXH từ 23% tăng lên 32% tổng lương đóng BHXH. (Biểu đồ: Vĩnh Long)

Các chủ doanh nghiệp cho hay chính sách tiền lương là yếu tố cơ bản nhất để giữ chân người lao động. Việc liên tục tăng lương dẫn đến lương thực nhận của lao động giảm.

Trường hợp doanh nghiệp đủ khả năng, trong ngắn hạn có thể tăng lương cho người lao động, về dài hạn sẽ cải tiến, đầu tư kỹ thuật quản lý, công nghệ… để tăng năng suất. Trường hợp doanh nghiệp khó khăn sẽ khó có tích lũy để đầu tư tăng năng suất, đồng nghĩa với việc không có điều kiện tăng thu nhập một cách bền vững cho người lao động. Ngân sách sẽ thất thu, người lao động bị thiệt hại khi doanh nghiệp để chế độ “hai lương” ( lương hợp đồng và lương thực tế), trốn đóng bảo hiểm… Một chủ doanh nghiệp lớn của Việt Nam cho hay một khi doanh nghiệp không thể tồn tại thì việc tiền lương tối thiểu tăng 5%, 7% hay 13% sẽ không còn ý nghĩa.

“Đóng bảo hiểm trên tổng thu nhập sẽ khiến người lao động bị tổn thương, doanh nghiệp bị sụt giảm lợi nhuận, không dám mở rộng quy mô” – TS. Phùng Đức Tùng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Mekong

Thực tế, cơ cấu giá trị gia tăng của doanh nghiệp Việt là cơ cấu nặng về lao động (công nghệ thấp, kỹ thuật thấp, làm gia công). Với cơ cấu như vậy, khi tăng lương tối thiểu sẽ khiến chi phí doanh nghiệp tăng mạnh, khả năng cạnh tranh còn thấp hơn nữa. Nghiêm trọng nhất là tốc độ tăng lương tối thiểu cao hơn tốc độ tăng năng suất lao động.

Tốc độ tăng trưởng tiền lương tối thiểu cả bốn vùng đều cao hơn tốc độ tăng trưởng năng suất lao động DN tư nhân và DN FDI, 2006-2018. (Dẫn theo Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR)

BHXH: Vừa tăng nền đóng, vừa kéo dài thời gian thêm 5 năm

Theo quy định mới được áp dụng từ 1/6/2017, trong tổng tỷ lệ 32% trích lương đóng vào quỹ BHXH, doanh nghiệp đóng 21,5%, người lao động đóng 10,5%.

Với quy định mới này, tỷ lệ trích đóng bảo hiểm thấp hơn trước (mức áp dụng từ 1/2015) 0,5% (giảm về phía doanh nghiệp). Song từ 1/2015 tới nay, tiền lương tối thiểu vùng đã được điều chỉnh tăng 2 lần, tổng cộng tăng 20,9% đối với vùng 1, 20,7% đối với vùng 2, 20,8% đối với vùng 3 và 20% đối với vùng 4. Tiền lương tối thiểu chung tăng 1 lần, tăng 7,4% [Xem bảng 1, 2 tại mục 4, Tài liệu tham khảo].

Theo đó, trên thực tế cả doanh nghiệp và người lao động sẽ phải đóng góp nhiều hơn so với trước. Mức đóng sẽ nhiều hơn khi kể từ ngày 1/1/2018, nền đóng BHXH bắt buộc sẽ gồm mức lương, phụ cấp và các khoản bổ sung khác, thay vì chỉ mức lương và phụ cấp lương như trước.

Cũng từ ngày 1/1/2018, thời gian đóng BHXH tăng thêm 5 năm. Lao động nữ đủ 55 tuổi, nam đủ 60 tuổi và có đủ số năm tham gia BHXH (nam 35 năm, nữ 30 năm) mới được hưởng lương hưu mức tối đa 75% lương bình quân khi còn đang làm việc (trước đây là 30 năm đối với nam, 25 năm đối với nữ).

Đó là BHXH dùng để chi trả lương hưu. Còn một khoản trích đóng bảo hiểm khác đáng chú ý. Theo TS. Phùng Đức Tùng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Mekong (Trí Thức Trẻ, 19/9/2017), mức đóng BHYT hiện đang được xác định ở cùng một tỷ lệ trên thu nhập của người lao động. Hiện mức trích đóng giữa những lao động có thu nhập cao thấp khác nhau cùng là 4,5% (người lao động đóng 1,5%, chủ doanh nghiệp đóng 3%) – tức một người lương 10 triệu đồng sẽ phải đóng BHYT gấp 10 lần so với người lương 1 triệu đồng -, trong khi mức hưởng BHYT giống nhau. Điều này vừa gây ra sự bất bình đẳng giữa các đối tượng lao động, vừa gây áp lực tài chính lớn cho chủ doanh nghiệp.

Nâng nền đóng BHXH có giải quyết được tình trạng thâm hụt quỹ?

Một nguồn quỹ lấy từ gần 1/3 quỹ lương của 75,4 triệu người (tính đến ngày 31/12/2016), liên tục tăng thu song cả người lao động lẫn chủ doanh nghiệp đều không biết quỹ được chi tiêu, đầu tư như thế nào.

Vì bảo hiểm không phải là thuế hay phí phải nộp, mà là khoản tiền Nhà nước giữ hộ cho người lao động – quỹ an sinh xã hội, người lao động có thể xem là một cổ đông của Quỹ. Họ có quyền được cập nhật hoạt động đầu tư, được cung cấp báo cáo tài chính được kiểm toán, quyền đưa ra ý kiến và chất vấn đối với các khoản đầu tư không an toàn, được cung cấp thông tin về người chịu trách nhiệm, mức độ xử lý đối với các khoản thâm hụt do đầu tư thua lỗ, thất thoát…

“Nói cách khác, quỹ BHXH phải được vận hành một cách minh bạch, công khai, có cơ cấu tài chính chặt chẽ như một công ty lên sàn chứng khoán.” – Nguyễn Khắc Giang (VEPR)

Tuy nhiên, hiện Quỹ BHXH ở Việt Nam không công khai báo cáo tài chính hàng năm.

Theo Báo cáo của Chính phủ về tình hình thực hiện chính sách, chế độ bảo hiểm xã hội, quản lý và sử dụng Quỹ BHXH năm 2016, tính đến hết năm 2016, nguồn thu của BHXH từ khoảng 24,5% lực lượng lao động. Số thu BHXH ước 174.422 tỷ đồng.

Còn theo báo cáo kiểm toán, các hoạt động liên quan tới quản lý, sử dụng vốn và tài sản nhà nước năm 2015 của Cơ quan BHXH Việt Nam, phần lớn số tiền của Quỹ được cho nhà nước vay, thông qua việc cho ngân sách nhà nước vay, mua trái phiếu chính phủ…

Cụ thể, tính đến hết năm 2015, Cơ quan BHXH Việt Nam cho vay hơn 435.000 tỷ đồng, trong đó, cho ngân sách nhà nước vay 324.000 tỷ đồng, chiếm 74,46% dư nợ đầu tư, tăng 0,31% so với năm 2014.

Tiếp đến là cho các ngân hàng vay hơn 59.000 tỷ đồng; 45.500 tỷ đồng mua trái phiếu Chính phủ; 6.000 tỷ đồng cho chủ đầu tư dự án thủy điện Lai Châu vay.

Đáng chú ý, cơ quan BHXH Việt Nam còn mắc kẹt hơn 1.500 tỷ đồng (nợ gốc + lãi) không có khả năng thu hồi tại công ty cho thuê tài chính ALC II; còn ALC I cũng nợ hơn 26 tỷ đồng tiền lãi, không có đủ nguồn thu để trả với lý do đang trong quá trình tái cơ cấu .


Theo đó, vấn đề không phải là tiếp tục nâng nền đóng BHXH mà là việc quản lý quỹ, sao cho quỹ hoạt động hiệu quả. Chỉ tính riêng chi phí quản lý quỹ, BHXH Việt Nam cho hay trong năm 2016 đã chi 10.467,3 tỷ đồng, năm 2017 ước tính sẽ chi tiếp 111.957,5 tỷ đồng cho một bộ máy quá cồng kềnh về nhân sự, văn phòng tại mỗi tỉnh, xuống cho tới cấp huyện, trong khi việc này có thể giao cho ngân hàng làm.

Trong khi đó, tình trạng trốn đóng, nợ đọng, lạm dụng quỹ, thất thu… tiếp tục tồn tại. Tháng 11/2017, ông Bùi Văn Cường, Chủ tịch Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam cho hay 193.000 lao động sẽ không có bảo hiểm khi các doanh nghiệp ngừng hoạt động, giải thể hoặc bỏ trốn, với khoảng 1.400 tỷ đồng tiền nợ BHXH.

Bất ổn từ nội tại: Thu hiện tại để chi hiện tại

Theo PGS. TS Giang Thanh Long (Đại học Kinh tế Quốc dân) (2004), nếu quỹ BHXH tiếp tục vận hành theo cơ chế PAYG (pay as you go) – thực thanh thực chi, quỹ hưu trí Việt Nam không những bất ổn về mặt tài chính, mà còn dẫn đến bất công bằng giữa các thế hệ.

Hiện lương hưu của người nghỉ hưu hiện tại được chi trả từ đóng góp của thế hệ người lao động đang làm việc. Điều này dẫn tới áp lực về tài chính khi dân số già hóa, tỷ lệ phụ thuộc hệ thống (số người hưởng/số người đóng góp) ngày càng tăng lên.

Ông Trần Đình Liệu, Phó giám đốc BHXH Việt Nam (Vnexpress, 15/10/2016) cho biết năm 1996, 217 người đóng BHXH, có một người hưởng lương hưu; năm 2000, số người đóng giảm xuống còn 34, năm 2009 còn 11 người; đến 2016 cứ 9 người đóng BHXH thì có một người hưởng lương hưu. Điều này gây nên tình trạng rủi ro khi lương hưu của thế hệ lao động hiện tại không được đảm bảo do quá trình già hóa dân số.

Do đóng góp của hệ thống được dùng để chi trả ngay cho những người đang hưởng hưu trí, nguồn tiền tích lũy của người lao động không có bất kỳ một khoản đầu tư thực sự nào để sinh ra lợi tức. Nếu được vận hành theo hệ thống tài khoản tích lũy cá nhân (quỹ hưu trí bắt buộc do tư nhân quản lý), các khoản đóng góp và thu nhập, lợi tức đầu tư đều được hạch toán riêng biệt vào tài khoản lương hưu của từng người tham gia, được đầu tư vào thị trường vốn để hưởng lãi suất tỷ lệ với mức đóng góp cho đến khi người lao động đến tuổi nghỉ hưu (Khuất Thị Kiều Vân, 2012).

Hệ thống hưu trí với mức hưởng được xác định dựa trên mức đóng sẽ tránh được việc thiếu hụt lương hưu tiềm ẩn, tăng tỷ lệ tiết kiệm cá nhân trong dài hạn, người tham gia ít có động lực để trốn đóng bảo hiểm, giảm hiện tượng về hưu sớm, giảm rủi ro khi chính sách thay đổi.

Ngược lại, với hệ thống hưu trí với mức hưởng được xác định trước, một mặt hệ thống phải đối diện với khó khăn tài chính khi lượng người nghỉ hưu trước tuổi tăng cao (trong đó có tác động lớn của chính sách tinh giản biên chế). Với dân số ngày càng già hoá, chính phủ sẽ đối mặt với phản ững xã hội khi quỹ bất ổn song lại cần phải tăng tuổi nghỉ hưu do sự gia tăng của tuổi thọ dân số.


Tóm lại, khi chưa giải quyết được bài toán minh bạch về hoạt động, cũng như những bất ổn của hệ thống, việc nâng mức đóng góp thực tế quỹ BHXH sẽ chỉ tiếp tục gây thâm hụt vào khoản tiết kiệm cá nhân (đối với người lao động), tích lũy tư bản (đối với doanh nghiệp), làm giảm tỷ lệ tiết kiệm của quốc gia, và cuối cùng gây ảnh hưởng tới tốc độ tăng trưởng kinh tế.

Thay vì việc tiếp tục tăng thu, việc cần làm đối với Cơ quan BHXH Việt Nam là cần minh bạch và cải tiến để tạo được niềm tin rằng hệ thống đang hoạt động một cách công bằng. Đó mới là cơ sở để thuyết phục người đóng BHXH (doanh nghiệp và người lao động) tham gia quỹ, thay vì tiếp tục phải chấp nhận những chính sách một chiều về tăng lương tối thiểu, tăng mức thu bảo hiểm từ Nhà nước.

Vĩnh Long

1. Nguyễn Khắc Giang (Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách – VEPR) (2016), Quỹ bảo hiểm xã hội: Ai là chủ nhân?
2. Giang Thanh Long (ĐH Kinh tế Quốc dân) (2004), Hệ thống hưu trí Việt Nam: Hiện trạng và những thách thức trong điều kiện dân số già hoá
3. Giang Thanh Long (ĐH Kinh tế Quốc dân) (2006), Dân số già hóa và hệ thống hưu trí của Nhật Bản và Trung Quốc: Một số gợi ý chính sách cho Việt Nam
4. Nguyễn Đức Thành, Phạm Thị Tuyết Trinh, Nguyễn Thanh Tùng (VEPR) (2017), Tiền lương tối thiểu ở Việt Nam: Một số quan sát và nhận xét ban đầu
5. Nguyễn Thị Lê Thu (2015), An toàn Quỹ Bảo hiểm xã hội Việt Nam, Trích “Sách Tài chính Việt Nam 2014 – 2015”.
6. Khuất Thị Kiều Vân (2012), Hệ thống hưu trí đa trụ cột
7. Trí thức Trẻ (2017), Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Mekong: Đóng bảo hiểm trên tổng thu nhập, cả doanh nghiệp và người lao động không ai được lợi! 

NewVnNews - Trí thông minh cảm xúc (Emotional Intelligence, hoặc Emotional Quotient – EQ) cao là một lợi thế giúp nâng cao khả năng tập trung và huy động nguồn lực để giúp một người đạt tới những kết quả to lớn. Nhưng có một điều then chốt, đó là người có chỉ số EQ cao sẽ không làm được gì “vẻ vang” nếu họ không phải là người chân thật.

Những người chân thật biết họ là ai. Họ đủ tự tin để được thoải mái ở địa vị của mình

Có rất nhiều nghiên cứu cho thấy rằng chỉ số EQ rất quan trọng đối với hiệu suất thực hiện công việc. Nhà cung cấp các bài kiểm tra, huấn luyện trí tuệ và xúc cảm hàng đầu thế giới TalentSmart đã kiểm tra EQ của hơn một triệu người và nhận thấy rằng 58% số người thành công là có chỉ số EQ cao.

Những người có EQ cao có khả năng kiếm được nhiều hơn người có EQ thấp 29.000 USD mỗi năm (với các điều kiện khác tương đương), và có đến 90% những người thực hiện công việc tốt có chỉ số EQ cao, và chỉ số EQ của bạn tăng một điểm thì có thể giúp bạn kiếm được thêm 1.300 đô la.

Một nghiên cứu gần đây của trường Kinh doanh Foster tại Đại học Washington đã phát hiện ra rằng người ta thường không chấp nhận những giá trị bề ngoài của EQ. Họ quá hoài nghi về điều đó. Họ không muốn chỉ được thấy một người có EQ cao mang tính bề mặt, họ muốn chắc chắn rằng nó là chân thật – và rằng cảm xúc của bạn là chân thật, là đáng tin cậy.


Theo nhà nghiên cứu hàng đầu Christina Fong, khi điều đó xảy ra với các đồng nghiệp của bạn: “Họ không phải là người máy, họ biết suy xét. Họ suy nghĩ về những cảm xúc mà họ nhìn thấy và quan tâm rằng liệu chúng là chân thành hay giả tạo”.

Nghiên cứu tương tự cho thấy các lãnh đạo ngay thẳng, thành thật có hiệu quả công việc cao hơn rất nhiều trong việc thúc đẩy tinh thần nhân viên bởi họ có khả năng truyền sự tin tưởng và sự ngưỡng mộ của mình tới người khác thông việc làm của họ chứ không chỉ là lời nói. Nhiều nhà lãnh đạo nói rằng tính trung thực là điều quan trọng đối với họ, các nhà lãnh đạo chân thật thì thể hiện sự minh bạch qua những gì họ làm hàng ngày.

Để đánh giá EQ của một người, thì những cử chỉ biểu hiện ra là chưa đủ, bạn cần phải là một người chân thật từ nội tâm. Một trong những phương pháp hiệu quả để bạn có thể tự đánh giá tính chân thật của mình bằng cách so sánh hành vi của chính mình với hành vi của những người được cho là vô cùng thành thật.

“Tính chất xác thực đòi hỏi một sự đánh giá đáng tin cậy về sự dễ bị tổn thương, sự minh bạch và tính toàn vẹn”, theo Janet Louise Stephenson.

1. Người chân thật không cố gắng làm mọi việc để lấy lòng người khác

Người chân thật thì biết rõ mình là ai. Họ biết rằng một số người sẽ thích họ, và một số thì không thích, họ chấp nhận điều đó và vẫn duy trì cuộc sống, hài hòa các mối quan hệ. Nói vậy không có nghĩa rằng họ không quan tâm đến việc người khác có thích họ hay không, mà chỉ đơn giản là họ sẽ không để cho điều đó ảnh hưởng tới lối sống của họ, đến sự thành thực của họ. Họ sẵn sàng đưa ra các quyết định không có tính chất quần chúng và nhận những vị trí không được quần chúng ủng hộ, họ thấy đó là điều cần phải làm.

Vì những người chân thật không mong cầu sự quan tâm, chú ý, nên họ không cố gắng tìm cách phô trương, tạo ấn tượng trong mắt người khác. Họ biết rằng khi họ nói chuyện một cách thân thiện, tự tin và súc tích, mọi người sẽ chú ý tới và quan tâm đến những gì họ nói hơn nhiều so với việc họ cố gắng tỏ ra họ là người quan trọng. Người khác sẽ nhanh chóng yêu thích luận điểm và tâm thái của bạn và bị thu hút vào đó nhiều hơn chứ không phải là việc bạn biết điều gì hoặc biết những ai.

2. Tôn trọng và tiếp thu ý kiến của người khác

Những người chân thành luôn cởi mở, điều này khiến họ có thể tiếp cận và thu hút người khác. Không ai muốn có một cuộc nói chuyện với một ai đó mà đã luôn có thành kiến và không muốn lắng nghe.

Trong công tác, duy trì tâm thái cởi mở là rất quan trọng, điều này giúp bạn có khả năng tiếp cận với nhiều người, có được con đường đến với những ý tưởng và sự trợ giúp mới. Để loại bỏ các quan niệm và thành kiến ban đầu, bạn cần phải đặt mình vào địa vị của người khác suy xét, nhìn nhận vấn đề. Điều này không đòi hỏi bạn phải tin vào những gì người khác nói hay phớt lờ những gì người khác làm mà chỉ đơn giản là bạn gắng bỏ qua sự phán xét và thành kiến đủ để hiểu điều đối phương quan tâm. Chỉ khi đó bạn mới có thể để cho họ biết họ là ai.

3. Người chân thật tạo ra đường hướng của riêng họ

Người thành thật không tìm cầu cảm giác vui sướng, hạnh phúc từ những ý kiến ​​đánh giá của người khác. Điều này khiến họ tự do sống cuộc sống mà họ đã lựa chọn bằng chính con người thật của mình. Họ biết họ là ai, họ không giả tạo, không “đóng vai” là một ai khác. Mọi việc họ làm là xuất phát và phản ánh từ nội tâm của họ, họ có các nguyên tắc chỉ đạo của bản thân và tự đo lường chính mình. Họ làm những gì họ tin là đúng, và nếu có ai đó không thích điều họ đang thực hiện, thì nó cũng hoàn toàn không ảnh hưởng đến họ.


4. Người chân thật luôn rộng lượng

Ở nơi làm việc, có không ít đồng nghiệp của chúng, cho dù đó là kiến ​​thức hoặc nội lực, họ hoạt động như thể họ sợ bạn sẽ tỏa sáng hơn họ nếu họ cung cấp cho bạn cơ hội tiếp cận với những thứ bạn cần để thực hiện công việc của mình. Những người chân thật là những người lúc nào cũng hào phóng, rộng lượng với những người họ biết, những gì họ biết và những nguồn lực mà họ có cơ hội tiếp cận. Họ muốn bạn sẽ làm tốt hơn bất cứ điều gì khác bởi vì họ là những người luôn có tính hợp tác và họ đủ tự tin để không bao giờ lo lắng rằng sự thành công của bạn có thể làm cho họ trở nên tồi tệ. Trên thực tế, họ tin rằng thành công của bạn là thành công của họ.

5. Họ tôn trọng mọi người

Cho dù là khi tương tác với những đối tác lớn nhất của doanh nghiệp hoặc những người bồi bàn, thì những người chân thực vẫn luôn lịch sự và tôn trọng đối phương. Họ hiểu rằng bất kể họ hấp dẫn ra sao trước những người ăn bữa trưa cùng họ, thì tất cả chỉ là điều vô nghĩa nếu những người đó chứng kiến ​​họ có hành vi xấu với người khác. Những người chân thật hành xử tôn trọng đối tác bởi họ biết rằng họ không phải là người tốt nhất thế gian.

6. Không bị vật chất dụ hoặc

Người chân thật không cần những thứ hào nhoáng vật chất bên ngoài, họ không cảm thấy chạy theo thời thượng mới là tốt. Họ nghĩ rằng để đi ra ngoài và mua những món hàng mới nhất và tuyệt vời nhất mới thể hiện được địa vị, uy tín của họ thì thật là không đúng đắn về đạo lý, không xác thực; họ không cần phải làm điều này để được hạnh phúc. Với họ mà nói, hạnh phúc đến từ bên trọng nội tâm, cũng như từ những niềm vui đơn giản hơn – chẳng hạn như được ở bên bạn bè, gia đình và ý thức về mục đích sống – điều đó làm cho cuộc sống của họ trở nên phong phú hơn.

7. Họ là người đáng tin cậy

Mọi người hướng về những người thành thật vì biết rằng có thể tin cậy vào họ. Rất khó để thích ai đó khi bạn không biết họ thực sự là ai và họ thực sự cảm thấy thế nào. Người thành thật nghĩa là họ nói đúng những gì họ nghĩ và làm đúng những gì họ cam kết. Bạn sẽ không bao giờ nghe thấy một người chân thật nói: “Ồ, tôi chỉ nói vậy để làm cho cuộc gặp gỡ kết thúc nhanh hơn”. Bạn biết rằng nếu họ nói điều gì đó, đó là vì họ tin rằng nó phải là sự thật.

8. Họ có bản lĩnh

Những người chân thật có một ý thức mạnh mẽ rằng họ không để cho ‘tự mình hù mình’. Nếu ai đó phê bình một trong những ý tưởng của họ, họ không coi đây là một cuộc tấn công cá nhân. Họ không cần phải đi đến kết luận, không cảm thấy bị sỉ nhục và không bắt đầu âm mưu trả thù của mình. Họ có thể đánh giá một cách khách quan các phản hồi tiêu cực và xây dựng, chấp nhận những gì có hiệu quả, đưa nó vào thực tế và để phần còn lại của nó phía sau mà không dùi sâu vào những cảm giác oán giận.

9. Tập trung hoàn toàn vào cuộc đối thoại

Những người chân thật tạo ra sự kết nối theo chiều sâu trong các cuộc đối thoại.

Khi bạn đang nói chuyện với ai đó, thì một tiếng chuông điện thoại hoặc tin nhắn vang lên, hoặc chỉ cần một cái liếc mắt của bạn vào màn hình điện thoại đã có thể làm gián đoạn cuộc hội thoại. Người chân thật sẽ tập trung toàn bộ năng lượng vào cuộc trò chuyện đó. Bạn sẽ thấy rằng những cuộc đối thoại có thể sẽ trở nên thú vị và hiệu quả hơn nhiều khi bạn để hết tâm trí vào chúng.


Khi bạn đang trao đổi, thảo luận và tiếp cận ai đó, nếu cuộc nói chuyện vụn vặn, hay bị xen ngang như vậy sẽ khiến đầu não của họ bị mất tập trung và sẽ khiến họ khó cảm thụ những điều bạn đang đề cập, và không mấy ấn tượng với câu chuyện mà bạn đang đề cập cũng như chính bản thân bạn. Những người chân thật tạo ra sự kết nối và tìm kiếm chiều sâu ngay cả trong những cuộc trò chuyện ngắn ngủi, hàng ngày. Sự quan tâm thực lòng đến người khác giúp họ dễ dàng đặt ra những câu hỏi thiện ý, đáng giá và liên quan đến những điều họ được biết về những khía cạnh quan trọng khác trong cuộc sống của đối phương.

10. Họ không bị cái tôi dẫn động

Người chân thật không đưa ra những quyết định dựa trên bản ngã của họ bởi vì họ không cần sự ngưỡng mộ của người khác để cảm thấy bản thân mình tốt lên. Tương tự như vậy, họ không tìm kiếm ánh đèn sân khấu hào nhoáng hoặc cố gắng để lấy được sự tin tưởng dựa trên thành tựu của người khác. Họ chỉ đơn giản sẽ thực thi những gì cần phải làm mà không cần phải hô lên: “Này mọi người, hãy nhìn tôi đây này!”

11. Họ không sống đạo đức giả

Những người chân thật nói là làm và nói gì làm nấy, giữ đúng cam kết. Họ không bảo bạn phải làm một điều và sau đó chính họ làm ngược lại. Mọi việc họ làm dựa trên sự tự nhận thức của họ. Nhiều người đạo đức giả thậm chí không nhận ra những sai lầm của bản thân. Họ không nhận thức được những điểm yếu của họ. Trái lại, người chân thật sẽ tìm cách tự mình giải quyết những vấn đề của chính mình trước.

12. Khiêm tốn, không khoe khoang

Chúng ta đều đã từng làm việc với những người không thể ngừng nói về bản thân và những thành tựu của họ. Đã bao giờ bạn tự hỏi lý do về lối hành xử như vậy chưa? Họ tự hào và khoe khoang bởi lẽ họ không an tâm và lo lắng rằng nếu họ không nói ra những thành tựu của họ, thì sẽ không ai nhận ra. Người chân thật không cần phải khoe khoang. Họ tự tin vào những gì họ đã làm được, nhưng họ cũng nhận thức rằng khi bạn thực sự làm điều gì đó quan trọng có tầm ảnh hưởng, thì bản thân điều đó nó là có giá trị, và người khác sẽ cảm nhận được sức nặng của nó, không cần phải để tâm xem có bao nhiêu người nhận thấy hoặc đánh giá cao điều đó.

Lời kết

Những người chân thật luôn biết mình là ai. Họ đủ tự tin để có thể thoải mái ở vị thế của mình. Họ rất thực tế, và chắc chắn sẽ hiện diện vào lúc cần thiết bởi vì họ sẽ không cố gắng để luận đoán những vấn đề của người khác hoặc lo lắng về những gì thuộc về bản thân họ.

Theo Entrepreneur/Tác giả Travis Bradberry
Minh Huyền biên dịch

NewVnNews - Các chuyên gia sức khỏe ước tính có đến hơn 200 loại ung thư khác nhau và chúng có thể xuất hiện ở bất cứ lứa tuổi nào. Một thực tế là số bệnh nhân ung thư ngày một nhiều và các phương pháp trị liệu thì tốn kém mà vẫn không thể đảm bảo xử lý được tận gốc rễ vấn đề. Do đó các thầy thuốc khuyên rằng, nếu bạn quan tâm đến sức khỏe thì ‘Hãy chặn đứng căn bệnh ung thư trước khi nó bắt đầu!’

Phần 1: Không nhập rác vào người

Theo các nhà nghiên cứu, ngoài một số yếu tố mà bạn khó lòng thay đổi như di truyền, hoặc sinh ra đã bị ung thư rồi… thì chúng ta hoàn toàn có thể tránh xa căn bệnh ung thư thông qua điều chỉnh chế độ ăn uống, tăng cường vận động đúng cách và đặc biệt là cần lưu ý đến yếu tố tinh thần vốn rất thường xuyên bị lãng quên.

Ung thư là gì? Cơ thể con người được tổ hợp từ rất nhiều tế bào (khoảng 37,2 nghìn tỷ), chúng luôn thay cũ đổi mới. Khi tế bào cũ hết lực sống và không còn đảm bảo được nhiệm vụ cơ thể giao cho, sẽ có tế bào mới sinh ra thay thế chúng. Nếu vì một lý do nào đó, tế bào nhân lên một cách vô hạn độ, vô tổ chức, không tuân theo các cơ chế kiểm soát trong cơ thể… chúng sẽ tạo ra các khối u và phát triển thành bệnh lý ác tính là ung thư.


Như vậy nguyên tắc cơ bản của việc phòng ngừa ung thư là cung cấp cho cơ thể, cho tế bào những điều kiện tốt nhất để ngăn chặn sự lệch lạc nói trên, hoặc kịp thời xử lý các tế bào bị hư hỏng khi vừa mới xuất hiện.

Muốn phòng chống ung thư, hãy ngừng ‘nhập rác’ là việc cần làm đầu tiên

‘Bệnh tòng khẩu nhập’, rất nhiều bệnh là do thực phẩm ăn vào, chỉ nên ‘nhập khẩu’ những gì cơ thể cần, cấm nhập các loại thực phẩm không chuyển hóa được, hoặc có thể gây rối loạn các chức năng trong cơ thể. Hãy nắm lấy những nguyên tắc sau:

1. Hạn chế các thực phẩm ‘rác’

Bim bim, kẹo, bánh ngọt, nước ngọt… Đây là những loại thực phẩm không mang lại giá trị dinh dưỡng cho cơ thể nhưng lại chứa nhiều nguy cơ. Các nhà sản xuất cố gắng làm sao chúng thật hấp dẫn, từ màu sắc đến mùi vị, để kích thích người ăn ngon miệng, kích thích tiêu dùng từ đó mới tăng doanh số bán hàng được.

Bim bim, kẹo, bánh ngọt, nước ngọt… không mang lại giá trị dinh dưỡng cho cơ thể nhưng lại chứa nhiều nguy cơ. 

Phẩm màu được dùng để cho bắt mắt, có thể là chiên cho giòn, nêm nếm gia vị thật đậm đà (bột ngọt, đường, muối, dầu ăn…), hương liệu tổng hợp hóa học cho dậy mùi đặc trưng, có chất bảo quản để chống mốc, chống khuẩn… Thực ra cơ thể không nhất thiết cần những thực phẩm này, lợi ít mà hại nhiều, đặc biệt là các chất hóa học vốn không có nguồn gốc từ thực phẩm tự nhiên như kể trên.

Theo nhiều nghiên cứu, bột ngọt gây hại cho thần kinh, hại mắt, thúc đẩy hình thành các khối u. Đường được xem như là thực phẩm nuôi tế bào ung thư. Nhiều chất hóa học gây rối loạn hệ vi sinh vật đường ruột vốn tăng cường tính miễn dịch cho cơ thể, đồng thời có thể đảo lộn sự hoạt động của các tuyến nội tiết, các hoóc-môn…

Nếu cơ thể hoạt động bình thường với các nội tạng khỏe mạnh, chúng có khả năng bài tiết các hóa chất độc hại ở mức độ nhất định. Tuy nhiên, ngày nay việc sử dụng tràn lan các hóa chất trong hàng loạt thực phẩm, từ khi còn trên đồng ruộng đến tận bàn ăn, khiến cơ thể thường xuyên bị ‘đánh hội đồng’. Nghiên cứu cho thấy có khoảng 80.000 loại hóa chất ngoại lai mà cơ thể phải đối phó! Đó là nguyên nhân quan trọng ảnh hưởng đến các chức năng sinh lý trong cơ thể, hệ miễn dịch bị suy kiệt…

2. Không hút thuốc và tránh hít phải khói thuốc

Thuốc lá cũng là một thực phẩm rác. Cách đây khoảng 50 năm thì các bác sĩ phương Tây vẫn còn cổ vũ hút thuốc lá tốt cho sức khỏe nhưng ngày nay thì khác. Chúng chứa đến hơn 7.000 chất độc hại, trong đó có nhiều loại được thêm vào để cho bạn thấy ‘ghiền’ khi hút. Nó không chỉ gây nghiện mà còn là tác nhân gây ung thư hàng đầu cho cả người trực tiếp hút và người hít phải khói thuốc ở kế bên.


Người ta còn phát hiện trong khói thuốc lá có chất phóng xạ cực độc là Polonium-210, độc hại hơn khoảng 250 triệu lần so với chất cực độc cyanua. Khi người nông dân sử dụng phân bón giàu photphat để trồng thuốc lá, chất này sẽ bị cây hấp thụ và lưu lại trong lá. Khi thuốc lá cháy, nó đạt tới nhiệt độ 600-800 độ C, cao hơn nhiệt độ nóng chảy của polonium. Polonium nóng chảy dính vào các hạt li ti trong khói thuốc lá và sau đó đọng lại ở trong đường hô hấp và phổi người, từ đó gây ra bệnh tật và thậm chí là tử vong.

3. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn

Đứng đầu có lẽ là mì gói, kế tiếp là các loại đồ hộp, và các loại đồ ăn chế biến sẵn khác (không kể loại lên men tự nhiên). Loại này khác với thực phẩm ‘rác’ ở trên ở chỗ, đôi khi bạn vẫn phải dùng chúng để chữa cháy vào những lúc thực sự không có nhiều lựa chọn, phải đi xa hoặc thời giờ gấp gáp.

Thực phẩm chế biến sẵn có hàm lượng dinh dưỡng lệch lạc so với nhu cầu cơ thể. 

Một nguyên tắc hàng đầu là thực phẩm tươi mới có giá trị tốt nhất (trừ một số loại như rượu vang…). Trong quá trình chế biến, giống như trường hợp thực phẩm rác, người ta cần bổ sung vào đó các phụ gia hóa chất. Thêm vào đó là quá trình công nghệ thời gian bảo quản lâu làm cho giá trị dinh dưỡng giảm dần, thậm chí có thể phát sinh thêm một số chất độc hại. Chúng có thể lây nhiễm thêm các hóa chất độc hại từ bao bì, như kim loại nặng, bisphenol A, hợp chất perfluorinated.

Một nghiên cứu của Mỹ cho thấy cơ thể rất vất vả để tiêu hóa sợi mì gói, chúng có thể được lưu lại đến 2h nếu bạn không quen với loại này. Như vậy, một mặt chúng có hàm lượng dinh dưỡng lệch lạc so với nhu cầu cơ thể, nhiều năng lượng (kcal) nhưng lại thiếu những vi chất, khoáng chất, mặt khác chúng đem rác vào bên trong, gây náo loạn cho các cơ quan. Vậy nên hạn chế được thì vẫn là tốt nhất.

4. Hạn chế đường – tác nhân độc hại tương đương với thuốc lá

Đường ngọt ngào và quen thuộc đến mức chẳng ai muốn nghi ngờ. Ăn nhiều đường không chỉ gây sâu răng mà còn thúc đẩy quá trình hình thành nhiều bệnh mãn tính như ung thư, tiểu đường tuýp 2, cao huyết áp, lão hóa da… và các chuyên gia đề xuất dán nhãn cảnh báo thực phẩm có bổ sung đường tương tự như với thuốc lá

Mang vị ngọt được ưa thích, đường gây nghiện chẳng kém gì cocain

Tiến sĩ Mercola, một chuyên gia nổi tiếng về dinh dưỡng tự nhiên của Mỹ, đã tổng kết được một danh sách 76 vấn đề sức khỏe có liên quan đến đường, xem đó như là “đường dây” kết nối người tiêu dùng với bệnh viện.

Mang vị ngọt được ưa thích, đường gây nghiện chẳng kém gì cocain và thường được bổ sung thêm vào các loại thực phẩm chế biến sẵn để tăng độ hấp dẫn, gây “nghiện”. Hai loại đường được dùng phổ biến nhất trong các loại thực phẩm là đường tinh luyện và siro fructose từ bắp (HFCS, high fructose corn syrup), đây cũng là hai loại nguy cơ nhất cho sức khỏe con người. Bạn có thể dễ dàng quan sát thấy HFCS trên bao bì nhiều loại đồ uống công nghiệp được bày bán khắp nơi.

5. Bia rượu: nguyên nhân của 7 loại ung thư

Tiếp khách qua bàn nhậu, gặp bạn bè làm một vài lon bia đã thành phổ biến ở khắp Việt Nam. Tính trên toàn cầu Việt Nam nằm trong danh sách 25 quốc gia uống bia nhiều nhất thế giới, ở châu Á thì chỉ đứng thứ 3 sau Trung Quốc và Nhật Bản, và giữ ngôi vị số một Đông Nam Á.

Tình trạng rượu bia giả hoặc chất lượng kém thường gặp ở Việt Nam, khiến cho rượu bia trở nên nguy hại hơn cho sức khỏe.


Cơ quan Quốc tế Nghiên cứu về ung thư IARC – một bộ phận của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp rượu là loại chất gây ung thư thuộc nhóm 1 (group 1 carcinogen) – là nhóm các chất gây ung thư ở người.

Rượu được xem là liên quan đến ít nhất 7 loại ung thư: Miệng – họng, thực quản, thanh quản, vú, gan, đại trực tràng, dạ dày.

6. Ăn đồ mốc: ung thư gan

Các loại thực phẩm mốc như lạc mốc, ngô mốc, mực khô bị mốc… có chứa độc tố vi nấm aflatoxine cực độc cho gan. Ngay cả khi đã chế biến, rửa cho hết mốc thì các chất độc này cũng không bị loại bỏ vì chúng ngấm vào bên trong thực phẩm và không bị phân hủy ở nhiệt độ cao.

Với thời tiết nóng ẩm ở Việt Nam, lương thực thực phẩm khô rất dễ bị mốc do hút ẩm nhiều. Nhiều bà nội trợ thấy gạo, đậu bị mốc nhưng tiếc không bỏ đi mà đem phơi khô để ăn tiếp, với suy nghĩ phơi qua nắng nấm mốc sẽ bị tiêu diệt. Nhưng thực chất độc tố của chúng vẫn nằm ở đó.

Trường hợp chăn nuôi sử dụng các loại nguyên liệu mốc, độc tố có thể được tích lũy lại trong vật nuôi và qua đó ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

7. Không ăn đồ cháy

Món nướng thuộc diện khoái khẩu của rất nhiều người, tiếc rằng chúng lại ẩn chứa rất nhiều những nguy hiểm cho sức khỏe, đặc biệt là nguy cơ gây ung thư. Thịt cháy sẽ tạo ra các hợp chất heterocyclic amines (HCAs) có thể gây ung thư. Nhiều người có thói quen nướng thịt cháy xém để đảm bảo chúng sẽ chín kỹ, mà không biết rằng khi thịt nướng quá lâu như vậy sẽ sản xuất ra nhiều HCAs hơn, có thể gây ung thư khi tích tụ với nồng độ cao.

Ngoài ra, lượng mỡ chảy xuống than khiến khói bay lên và bám vào đồ ăn. Khói này chứa polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) có thể làm tổn hại DNA trong của gan, dạ dày và gây ra các loại ung thư.

Nguy cơ này cũng tương tự như khi các đồ ăn nhiều đạm (thịt, cá) bị chiên cháy trên chảo.

8. Không ăn thực phẩm bẩn

Nhóm này được xếp xuống cuối cùng vì ai cũng nghe nói nhưng quả thực rất khó tránh, nhưng tránh được bao nhiêu thì tốt bấy nhiêu.

Việc sử dụng các chất cấm trong chăn nuôi, lạm dụng thuốc kháng sinh, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc kích thích tăng trưởng, thuốc ép chín… là một vấn nạn trong an toàn thực phẩm của Việt Nam, trước mắt vẫn chưa có giải pháp. Không ai có thể đánh giá hết nguy cơ của chúng đối với sức khỏe người tiêu dùng. Bạn chỉ có thể hạn chế bằng cách tìm được nguồn cung cấp quen biết đáng tin cậy, hoặc tránh những loại có nguy cơ cao, mùa nào thức nấy…

NewVnNews - Nói Nhật Bản là một trong những quốc gia sạch sẽ nhất thế giới hoàn toàn không phải là nói quá. Sự sạch sẽ, ngăn nắp luôn là đại từ để nói về quốc gia này: không khí trong lành, nước uống trực tiếp an toàn, nhà vệ sinh thân thiện, trang phục thanh lịch, đường phố không một hạt bụi, cửa hàng tiện lợi gọn gàng ngăn nắp….

Cả xe bồn cũng sạch sẽ bóng loáng.

Rốt cuộc Nhật Bản sạch sẽ đến mức độ nào?

Công trường thi công được bao lại hoàn toàn, không hề có cát bụi bay ra ngoài.

Ở Nhật Bản, công trường thi công được bao lại hoàn toàn, không hề có cát bụi bay ra ngoài, quan trọng hơn đó là vật liệu bao quanh công trường còn có thể cách âm và công nhân xây dựng ra vào công trường cũng đều phải thay giày, sẽ không mang đất cát ra bên ngoài.

Vì sao Nhật Bản lại sạch sẽ đến vậy? Không thể thiếu “Thiên thời – Địa lợi – Nhân hòa”

Về “Thiên thời”, Nhật Bản thuộc khí hậu ôn đới hải dương, quanh năm nóng ẩm mưa nhiều, lượng mưa nhiều có thể thường xuyên gột rửa từng ngóc ngách của thành phố, rửa trôi bụi bẩn trên đường, làm sạch mặt đường và không khí.

Ngay cả đường phố Nhật Bản cũng không có một hạt bụi.

Nhật Bản quanh năm nóng ẩm mưa nhiều, lượng mưa nhiều có thể thường xuyên gột rửa từng ngóc ngách của thành phố.

Về “Địa lợi”, Tokyo còn có hệ thống thoát nước ngầm lớn nhất thế giới – hệ thống thoát nước bao quanh thủ đô có chiều dài 6,4 km, được tạo nên từ 5 giếng cỡ lớn cao 65 m, rộng 32 m và đường ống có đường kính trong 10 m. Cuối cùng nước mưa tập trung về hồ chứa nước được chống đỡ bởi 59 cột nặng 500 tấn hùng vĩ và được gọi là “thần điện dưới lòng đất” để xử lý rồi tái sử dụng.

Tokyo có hệ thống thoát nước ngầm lớn nhất thế giới, bao quanh thủ đô.

Nếu suy ngẫm về lý do cho sự sạch sẽ của Nhật Bản thì “Nhân hòa” mới là quan trọng nhất. Người Nhật có tính cách “cố gắng không làm phiền người khác”, nếu làm những việc không đúng đắn ở nơi công cộng sẽ được coi là vô cùng mất mặt và sẽ bị xem thường.

Gọn gàng sạch sẽ luôn là đại từ dùng để nói về Nhật Bản.

Hoàn toàn không có rác trên đường phố Nhật Bản.

Dân tộc thích tắm rửa nhất

Sự sạch sẽ của Nhật bản không tách rời khỏi việc người Nhật thích tắm rửa. Đa số mọi người mỗi ngày tắm 2 lần vào sáng và tối, quần áo mặc hôm nay tuyệt đối sẽ không giống hôm qua.

Khi đi công tác hoặc du lịch, mỗi khi đến khách sạn thì phải tắm rửa, ngâm suối nước nóng, thay quần áo ngay, sau đó mới làm những việc khác. Đồng thời việc thích sạch sẽ này hoàn toàn không chỉ có ở phụ nữ, nam giới Nhật Bản cũng vô cùng xem trọng bề ngoài và mùi hương cơ thể, vì vậy trong các cửa hàng ở Nhật, không chỉ có sản phẩm dưỡng da và mỹ phẩm cho nữ mà còn có rất nhiều loại sản phẩm dưỡng da, nước thơm miệng và mặt nạ dành cho nam.

>> Bí quyết nào giúp người Nhật sống thọ hàng đầu thế giới?

Quần áo sạch sẽ nhất

Nói đến trang phục của người Nhật, có người sẽ nghĩ đến những bộ kimono mộc mạc thanh lịch. Nhưng không thể nghi ngờ về việc trang phục của người Nhật luôn có thể gây ấn tượng về sạch sẽ gọn gàng, nếu đứng ở các cao ốc ở Nhật và phóng tầm mắt nhìn ra bên ngoài, bạn sẽ khó mà phân biệt được các nhân viên công sở mặc trang phục xám đen với những người xung quanh. Trang phục của người Nhật dùng nhiều tông màu sậm, thường sẽ dùng màu đen, trắng và xám, chỉ cần thoải mái và đơn giản là được.

người nhật đúng giờ

Nhật luôn có thể gây ấn tượng về sạch sẽ và gọn gàng.

Từ trang phục đến đế giày

Những người từng đến Nhật đều cảm nhận được việc mang một đôi giày đi một vòng trên đường phố, giày hoàn toàn sẽ không bị bẩn.

Bởi vì có thói quen ngồi trên mặt đất, người Nhật vô cùng chú ý đến vệ sinh dưới chân, họ đều phải tháo giày rồi mới được bước vào cửa.

Người Người Nhật vô cùng chú ý vệ sinh dưới chân, họ luôn phải tháo giày mới được bước vào cửa.

Ở trường học cũng vậy, tiểu học và cấp hai đều có tủ giày chuyên dụng trước cửa, các em học sinh phải thay giày phù hợp hoặc mang bao giày trước khi vào lớp, có trường còn yêu cầu học sinh mang cùng một kiểu giày đế mềm. Trước khi học thể dục, học sinh còn phải thay sang giày thể thao, vừa tránh bị thương lại vừa giữ cho mặt đất sạch sẽ.

Trước khi vào lớp, học sinh Nhật đều phải thay sang giày phù hợp hoặc mang bao giày.

“Vòi nước thần kỳ”

Khắp nơi trên đường phố Nhật đều có thể nhìn thấy các vòi nước uống trực tiếp để mọi người giải khát, trong nhà của người Nhật về cơ bản cũng có thể trực tiếp lấy nước uống từ vòi. Bởi vì nhà máy nước của Nhật có kĩ thuật lọc nước rất cao, nước bình thường và cả nước bẩn sau khi được xử lý qua nhiều tầng lọc với than hoạt tính, ozone và sinh học v.v.. thì đã có thể dùng để uống trực tiếp. Người dân cũng không cần lo lắng nhà máy nước làm gian dối, bởi vì một khi bị phát hiện thì tiền phạt đủ để khiến nhà máy đóng cửa.

Khắp nơi trên đường phố Nhật đều có thể nhìn thấy các vòi nước uống trực tiếp để mọi người giải khát.

Thực phẩm thân thiện với môi trường

Sushi, sashimi, cơm lươn, bánh matcha, trà sakura… Nhắc đến ẩm thực của Nhật Bản, mọi người đều sẽ nhớ đến hai từ “tinh xảo” và “thanh đạm”. Ẩm thực Nhật Bản không chỉ đẹp mà còn bảo vệ môi trường.

Là một dân tộc sống ở vùng biển, người Nhật thích ăn cá tươi, khi ăn uống rất ít dùng cách nấu ăn nặng dầu mỡ như chiên, xào v.v… Ở Nhật, rau củ chỉ cần rửa dưới vòi nước một lần là có thể ăn trực tiếp, bởi vì tiêu chuẩn dư lượng thuốc trừ sâu của Nhật rất cao, dư lượng thuốc trừ sâu trong rau củ rất ít, các bà nội trợ hoàn toàn không cần phải lo lắng.

Món ăn của Nhật Bản không chỉ đẹp mà còn thân thiện với môi trường.

Phân loại rác cẩn thận

Thùng rác ở nơi công cộng của Nhật ít nhất được chia làm 3 loại, việc phân loại rác vô cùng kỹ lưỡng, ngay cả hộp thuốc lá cũng có thể được phân làm 3 loại rác vứt đi: bao bên ngoài là ni lông, hộp là giấy, vòng quanh miệng là kim loại. Nếu bạn lười sợ phiền, không tuân thủ thì bạn “gặp chuyện lớn” rồi đấy, bạn sẽ bị phạt lên đến 300.000 yên hoặc 3 năm tù giam.

Thùng rác ở nơi công cộng của Nhật. Việc phân loại rác vô cùng kỹ lưỡng.

Dịch vụ công cộng với tiêu chuẩn cao

Ngành dịch vụ vô cùng chu đáo của Nhật cũng rất chặt chẽ trong việc giữ gìn vệ sinh nơi công cộng. Vào những ngày trời mưa, các cửa hàng sẽ chuẩn bị túi ni lông để bạn gói dù ướt của mình lại, tránh nước mưa nhỏ trên nền đất.

Ở Shinkansen (một hệ thống đường sắt cao tốc ở Nhật Bản) cũng vậy: nhân viên vệ sinh có thể hoàn thành công việc quét dọn xe lửa trong vòng 7 phút, khi bước vào xe, bạn sẽ được chào đón bởi không khí trong lành thơm tho, mọi thứ đều như mới.

Ngành dịch vụ ở Nhật cũng rất chặt chẽ trong việc giữ gìn vệ sinh nơi công cộng.

Nhiều xe, ít khí thải

Đầu tiên phải nói đến hệ thống giao thông công cộng của Nhật, tuy 60% các hộ gia đình ở Nhật đều có xe riêng, nhưng cũng có nhiều người vẫn lựa chọn giao thông công cộng hoặc tàu điện ngầm, mạng lưới giao thông công cộng kết nối chặt chẽ như mạng nhện và vô cùng đúng giờ – đủ để đưa mọi người đến bất cứ đâu.

Đồng thời, việc quản lý ô nhiễm xe hơi nghiêm ngặt cũng khiến cho khí thải “không có nơi trú ngụ”, dù là những chiếc xe nhập khẩu danh tiếng “hạng sang” cũng không trốn được việc phải lắp đặt hệ thống kiểm soát khí thải.

Việc quản lý ô nhiễm xe hơi nghiêm ngặt của Nhật khiến khí thải “không có chỗ trốn”.

Văn hóa nhà vệ sinh

Bồn cầu thông minh ở Nhật đã trở thành “vật yêu thích” trong mắt du khách Việt Nam. Nhưng ở Nhật thì nó hoàn toàn không phải là thứ gì cao cấp, đã đạt 70% tỉ lệ sử dụng phổ biến trong các hộ gia đình, dù là khách sạn nhỏ thì nhà vệ sinh cũng được lắp đặt bồn cầu thông minh.

Ở Nhật, nhà vệ sinh nhất định sẽ có giấy, một là do sức nước của bồn cầu mạnh, cống thoát nước được thiết kế rộng, mặt khác là do giấy vệ sinh được làm từ bột giấy tái chế sẽ tan khi gặp nước, tránh được sự “ô nhiễm hai lần” đối với môi trường khi vứt giấy vệ sinh.

Ở Nhật, nhà vệ sinh nhất định sẽ có giấy.

Nhà vệ sinh có mùi thơm

Những ai từng ở Nhật thì đều sẽ biết việc ở trung tâm thương mại, nếu đi theo mùi thơm thì chắc chắn có thể sẽ tìm thấy nhà vệ sinh.

Từng có một nhân viên vệ sinh ở trung tâm thương mại tại Nhật cho biết: quét dọn nhà vệ sinh ở Nhật, không cần phải cố sức, mà phải tốn công suy nghĩ. Nhân viên vệ sinh cần phải dùng nhiều loại nước tẩy rửa, nhiều kiểu dụng cụ, tùy vào chất bẩn khác nhau mà sử dụng trình tự khác nhau để làm sạch nhà vệ sinh, từ dễ đến khó, theo từng bước một, không được sai sót.

Ở Nhật, người ta dùng những trình tự khác nhau để làm sạch nhà vệ sinh, dùng nhiều công cụ tùy theo loại chất bẩn.

Làm vệ sinh từ nhỏ

Học sinh tiểu học và cấp hai ở Nhật có một môn học bắt buộc có tên là “Kỹ năng lao động”. Các em học sinh không chỉ học nấu ăn, may túi xách mà còn quét dọn trường học định kỳ. Từ lớp học đến hành lang và cả nhà vệ sinh, mỗi lớp có một khu vực vệ sinh của riêng mình trong trường, các em học sinh luân phiên chia lớp dọn dẹp vệ sinh. Học sinh ở Nhật hoàn toàn có thể tự tin nói rằng: “Hãy nhìn xem! Cả trường đều do chúng em dọn dẹp đấy”.

Học sinh tiểu học và cấp hai ở Nhật có một môn học bắt buộc có tên là “Kỹ năng lao động”.

Truyền thuyết “nói không với rác”

Mức độ sạch sẽ ở nơi công cộng của Nhật thật sự khiến chúng ta phải kinh ngạc!

Ở Nhật, nếu bạn đi xem một trận bóng hoặc một bộ phim, khi rời khỏi rạp, chắc chắn bạn sẽ bị kinh ngạc bởi mức độ sạch sẽ ở những nơi công cộng này: Tất cả khán giả đều sẽ tự giác mang túi bỏng ngô và chai nước đi, ngay cả vỏ hạt dưa đáng ghét nhất cũng không hề xuất hiện trên mặt đất.

NewVnNews - Nông thôn Nhật Bản từ lâu đã thực hiện hiện đại hóa, mức sống của người dân gần như không có sự khác biệt so với thành thị, thậm chí có không ít gia đình ở nông thôn có điều kiện sống còn hơn cả thành phần trí thức ở thành phố.


Nhật Bản có Hiệp hội Nông nghiệp toàn quốc (JA), vừa định hướng chiến lược, hướng dẫn sản xuất nông nghiệp trong cả nước, lại vừa đại diện tìm kiếm, đảm bảo lợi ích cho nông dân.

Dưới đây là một số điểm nổi bật của nông thôn Nhật Bản:

Sản xuất

– Trình độ tự động hóa nông nghiệp tương đối cao, máy móc nông nghiệp dạng nhỏ được sử dụng rộng khắp.

– Tình trạng đường liên thông tốt, giao thông phát triển.

– Giá nông sản cao, thu nhập của người dân cũng khá cao.

– Mức độ che phủ thực vật cao, môi trường sạch sẽ.

Môi trường

Rất nhiều vùng nông thôn ở Nhật sạch sẽ, thoải mái và thích hợp để sống hơn so với Tokyo, Osaka và Nagoya.

Cả đồng ruộng và nhà cửa đều vô cùng sạch sẽ, nước sông trong xanh, mức độ xanh hóa cao, không hề nhìn thấy rác; mỗi hộ gia đình cũng đều cực kỳ sạch sẽ, dù là đất dùng để trồng trọt thì cũng rất sạch sẽ, không có cỏ dại, không có góc nào không sạch sẽ.

Chế độ phúc lợi

Chế độ hưu trí của nông dân ở Nhật hàng năm cũng giống như người dân ở thành thị, ngoài ra Hiệp hội Nông nghiệp Nhật Bản cũng luôn hết sức bảo vệ quyền và lợi ích cho nông dân, cung cấp dịch vụ mua bán hàng hóa cho nông dân, nông sản “không lo nguồn tiêu thụ” và có thể bán được giá cao.

Sự “hiện đại” của nông thôn Nhật Bản không thể liệt kê hết được trong vài dòng ngắn gọn, đặc biệt là trình độ văn minh học thức của người dân nông thôn Nhật Bản rất cao, chỉ có tự mình trải nghiệm thì mới có thể cảm nhận được sự phát triển vượt bậc này.